Light τρόφιμα μήπως μας παχαίνουν;

Η βιομηχανία τροφίμων στην προσπάθειά της να βρει το σφυγμό της σύγχρονης κοινωνίας και να βοηθήσει στην καταπολέμηση της παχυσαρκίας, έχει σχεδιάσει μια σειρά προϊόντων που είναι γνωστή ως διαιτητικά τρόφιμα ή αλλιώς «light» προϊόντα.

Σύμφωνα με τον κώδικα τροφίμων και ποτών ένα προϊόν μπορεί να χαρακτηρισθεί ως «light» ή «ελαφρύ», όταν η θερμιδική του αξία ανέρχεται στο 50% κατά ανώτατο όριο της θερμιδικής αξίας του αντίστοιχου τροφίμου. Στη διατροφική ετικέτα των προϊόντων πρέπει να αναγράφεται η θερμιδική αξία του προϊόντος, καθώς και η σύνθεσή του σε θερμιδογόνα θρεπτικά συστατικά (υδατάνθρακες – λίπη – πρωτεΐνες).

Τα light προϊόντα κερδίζουν όλα και περισσότερο έδαφος στην αγορά, καθώς προσφέρουν την ίδια γεύση με λιγότερες θερμίδες. Ο κατάλογος είναι μακρύς: γάλα, γιαούρτι, τυρί, παγωτό, αναψυκτικά, μαγιονέζα, μπισκότα, σάλτσες, μπίρα και όσο περνάει ο καιρός γίνεται όλο και πλουσιότερος. Ορισμένα προϊόντα πραγματικά έχουν ελάχιστες θερμίδες, όμως υπάρχουν και κάποια που αν και χαμηλότερα σε λιπαρά εξακολουθούν να προσδίδουν πολλές θερμίδες.

Γαλακτοκομικά προϊόντα
Την πρώτη κατηγορία των προϊόντων light αποτελούν τα προϊόντα χαμηλής περιεκτικότητας σε λίπος. Η κυριότερη κατηγορία τέτοιων προϊόντων είναι τα γαλακτοκομικά προϊόντα, τα ημιαποβουτυρωμένα (1,5% λιπαρά) ή και τελείως αποβουτυρωμένα (0% λιπαρά) γάλατα, γιαούρτια, τυριά, κασέρια. Αυτά αποτελούν την πλειοψηφία των προϊόντων light που καταναλώνονται στην Ελλάδα. Τα άπαχα γαλακτοκομικά τρόφιμα έχουν ελάχιστο ζωικό λίπος ενώ παράλληλα τα θρεπτικά τους συστατικά (ασβέστιο, πρωτεΐνες) παραμένουν αναλλοίωτα.

Προϊόντα κρέατος και σνακ
Άλλα τρόφιμα χαμηλής περιεκτικότητας σε λίπος είναι τα προϊόντα κρέατος, αλλαντικά, λουκάνικα, σάλτσες και μαγιονέζες καθώς και διάφορα σνακ. Σε αυτή την κατηγορία τροφίμων συνήθως υπάρχει αρκετό αλάτι ή και ζάχαρη και θα πρέπει να καταναλώνονται αραιά, καθώς δεν έχουν απαραίτητα θρεπτικά συστατικά.

Τα προϊόντα με 0% λιπαρά χαρακτηρίζονται και ως προϊόντα ελεύθερα λίπους (free fat), ενώ υπάρχει και ο όρος χαμηλής περιεκτικότητας (low fat) ή μειωμένης περιεκτικότητας (reduced fat), που αναφέρεται συνήθως σε προϊόντα που περιέχουν μέχρι και 25% λιγότερο λίπος.

Γλυκίσματα, αναψυκτικά
Τα γλυκά, τα μπισκότα και τα αναψυκτικά αποτελούν μία κατηγορία τροφίμων, όπου πλέον υπάρχουν αναρίθμητα light προϊόντα. Για την αντικατάσταση της ζάχαρη λοιπόν, χρησιμοποιούνται ουσίες με υψηλή γλυκαντική ικανότητα. Τέτοιες είναι η ασπαρτάμη, η σακχαρίνη και το ακεσουλφαμικό κάλιο. Η ασπαρτάμη που έχει πολλαπλάσια γλυκαντική ικανότητα σε σχέση με τη ζάχαρη (200 φορές πιο γλυκιά), απορροφάται σαν πρωτεΐνη και μεταβολίζεται κανονικά. Έχει εγκριθεί σε περισσότερες από 35 χώρες και χρησιμοποιείται σε περισσότερα από 5000 προϊόντα, όπως αναψυκτικά, γλυκά, κρέμες, γαλακτοκομικά προϊόντα κ.ά. Οι γλυκαντικές αυτές ουσίες πολλές φορές χρησιμοποιούνται μαζί με άλλους υδατάνθρακες, όπως π.χ. ασπαρτάμη και μαλτοδεξτρίνες στο canderel.

Συγκεκριμένα τα light αναψυκτικά έχουν μηδενική θερμιδική αξία. Όμως τα ‘ελαφριά’ μπισκότα ή άλλα σνακ μπορεί να μην περιέχουν ζάχαρη, έχουν όμως αρκετά λιπαρά και αποτελούν επικίνδυνη τροφή για την εμφάνιση της παχυσαρκίας.

Όχι στην υπερκατανάλωση
Το παράδοξο είναι ότι τα άτομα που χρησιμοποιούν κατά κόρον light προϊόντα στη διατροφή τους έχουν σταδιακή αύξηση του σωματικού τους βάρους . Τρανταχτό παράδειγμα αποτελούν οι αμερικανοί, οι οποίοι τα τελευταία 20 χρόνια καταναλώνουν φανατικά light προϊόντα και τα ποσοστά παχυσαρκίας έχουν αυξηθεί. Το αντιφατικό αυτό φαινόμενο οφείλεται στην πεποίθηση ότι τα προϊόντα αυτά αδυνατίζουν με αποτέλεσμα να καταναλώνουν μεγάλες ποσότητες.
Επίσης, έχει παρατηρηθεί ότι όσοι καταναλώνουν light τρόφιμα, συχνά αυξάνουν τις ποσότητες των υπόλοιπων τροφίμων, θεωρώντας ότι έχουν περιθώριο για περισσότερη κατανάλωση. Παρόλα αυτά τα προϊόντα light μπορούν να παίξουν σημαντικό ρόλο στην καταπολέμηση της παχυσαρκίας και την πρόληψη ασθενειών εφόσον καταναλώνονται σωστά. Σκοπός είναι να αντικαθιστούν τα αντίστοιχα κανονικά και όχι να υπερκαταναλώνονται.

Σημαντικό ρόλο παίζει η ενημέρωση και η σωστή επισήμανση των τροφίμων έτσι ώστε ο καταναλωτής να γνωρίζει τη θερμιδική αξία αυτών. Αν αποφασίσετε να τα εντάξετε στην καθημερινή σας διατροφή, τότε θα πρέπει να:
• Να ελέγχετε ότι τα light που επιλέξατε, εκτός από λιγότερο λίπος ή ζάχαρη, έχουν και σημαντικά λιγότερες θερμίδες από τα αντίστοιχα κανονικά προϊόντα.
• Να καταναλώνετε τα light στην ίδια ποσότητα που θα καταναλώνατε το αντίστοιχο κανονικό τρόφιμο.
• Να μην αυξάνετε την κατανάλωση άλλων τροφίμων, επειδή τρώτε light.

*Η Αναστασία Δ. Κόκκαλη είναι κλινική διαιτολόγος διατροφολόγος B.Sc(Hons), μέλος του Πανελλήνιου Συλλόγου Διαιτολόγων-Διατροφολόγων και του British Dietetic Association.