Ο “πράσινος” χάρτης της Ελλάδος

Ρεπορτάζ: Κατερίνα Νικολακούλη

Στην κατηγορία των βιολογικών προϊόντων, οι επιχειρήσεις στην Ελλάδα, όσων ασχολούνται με αυτά, έχει αυξηθεί κατακόρυφα, σε αντίθεση με την βιολογική γεωργία που δείχνει να μειώνεται, τόσο σε καλλιεργήσιμη έκταση, όσο και στον αριθμό των βιοκαλλιεργητών.

Τον τελευταίο καιρό σε γνωστό σούπερ μάρκετ της γειτονιάς μου βρήκα την βιολογική γωνιά. Σχεδόν ένας διάδρομος ράφια με κάθε λογής βιολογικά προϊόντα, στην πλειοψηφία τους από την εγχώρια αγορά, αλλά και εισαγόμενα. Στο αμέσως επόμενο οικοδομικό τετράγωνο, ένα σύγχρονο μανάβικο και μια πλούσια ποικιλία σε βιολογικά προϊόντα. Με λίγο τσιμπημένες τιμές, τοπωνύμια προέλευσης και το σηματάκι της πιστοποίησης, ότι πρέπει όμως για να τα κάνουν να διαφέρουν! Ευχάριστο το γεγονός σκέφτηκα και για τις δυο περιπτώσεις, ειδικά αν σκεφτεί κανείς ότι σε μερικά είδη οι τιμές των βιολογικών δεν αποκλίνουν και πολύ από την τιμή των συμβατικών κι ακόμη περισσότερο αν συγκρίνεις την βιολογική ντομάτα της Κρήτης με αυτήν χωρίς ταυτότητα, ειδικά αν είναι εκτός εποχής. Το σχήμα, το χρώμα και προπάντων η γεύση κάνει την βιολογική, πρώτη με διαφορά. Η αντίθεση τώρα έρχεται όταν πριν λίγο καιρό, ένας παραγωγός βιολογικών προϊόντων από τη Θεσσαλονίκη εκμυστηρεύτηκε σε συνάδελφο ότι η επένδυση για βιολογική καλλιέργεια που είχε κάνει πριν πολλά χρόνια του προκάλεσε τόσο μεγάλο χρέος, ώστε ήταν αδύνατο να το ξεπληρώσει με την μειωμένη κίνηση που υπάρχει στην αγορά. Γι΄ αυτό και κατέληξε σε «λουκέτο»! Για του λόγου του αληθές η έρευνα που πραγματοποίησε η εταιρεία ερευνών και μάρκετινγκ «ΜΑΡΕΒΙ Α.Ε.», έρχεται να επιβεβαιώσει τα παραπάνω στοιχεία και να μας δώσει μια πιο ολοκληρωμένη εικόνα για την κατάσταση της βιολογικής γεωργίας στην Ελλάδα, το περασμένο έτος.

Φυτική και ζωική παραγωγή
Η ανοδική πορεία των τελευταίων χρόνων της βιολογικής γεωργίας, για πρώτη χρονιά εφέτος -εξαιρουμένης της μείωσης (-5,1%) την περίοδο μεταξύ των ετών 2001 και 2002- παρουσιάζει ύφεση. Είναι λιγότερες, κατά 11% οι αμιγώς καλλιεργήσιμες εκτάσεις και κατά 7% οι συνολικά βιολογικές εκτάσεις, στις οποίες περιλαμβάνονται και οι βοσκότοποι. Κι ενώ μειώνονται οι βιολογικά καλλιεργούμενες εκτάσεις και οι βιοκαλλιεργητές (από 23.618 σε 23.480), αυξάνονται οι εμπορικές επιχειρήσεις(από 1048 σε 1249), με αποτέλεσμα ο συνολικός αριθμός των επιχειρήσεων στη βιολογική γεωργία να είναι αυξημένος κατά 63 μονάδες.

Στην Ελλάδα σήμερα, καταγράφονται 24.729 βιολογικές επιχειρήσεις, οι οποίες ελέγχονται όλες από εγκεκριμένους πιστοποιητικούς φορείς. Πέραν αυτών, υπάρχει κι ένας σημαντικός αριθμός επιχειρήσεων, σούπερ μάρκετ, λαϊκών αγορών, καταστημάτων, σε όλη την Ελλάδα, που ξεπερνούν τις 1000 μονάδες, όπου διακινούνται βιολογικά προϊόντα, χωρίς αυτές να υφίστανται πλήρεις ελέγχους, όπως προβλέπει ο ευρωπαϊκός κανονισμός και κατά συνέπεια δεν συμπεριλαμβάνονται στα επίσημα στοιχεία του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων.
Σύμφωνα πάντως με τα τελευταία στοιχεία του αρμόδιου υπουργείου, στη βιολογική γεωργία δραστηριοποιούνται 24.729 παραγωγικές και εμπορικές επιχειρήσεις, οι συνολικές εκτάσεις ανέρχονται σε 2.798.946 στρέμματα, εκ των οποίων τα 1.521.175 στρέμματα αφορούν φυτική παραγωγή, ενώ 1.277.771 στρ. είναι βοσκότοποι.

Στη ζωική παραγωγή, δραστηριοποιούνται 1846 παραγωγοί-κτηνοτρόφοι έναντι 1759 του 2006. Εκτρέφονται με βιολογικές μεθόδους 1.224.076 ζώα, κατά 30% (941.652) περισσότερα από την προηγούμενη χρονιά. Από αυτά το 68% είναι αιγοπρόβατα, το 19% πουλερικά και ακολουθούν άλλα είδη με μικρότερα ποσοστά.

Μεταποιητικός κλάδος
Από τις 1249 μεταποιητικές μονάδες (940 μεταποιητές, 301 παραγωγοί/ μεταποιητές) διακρίνονται με βάση το είδος της δραστηριότητας, σε σχέση με το 2006, ως εξής: 83 επιχειρήσεις επεξεργασίας κρέατος με ποσοστό αύξησης 107%, 92 επεξεργασίας προϊόντων γάλακτος με ποσοστό αύξησης 108% και 183 παρασκευής ποτών με ποσοστό αύξησης 8%. Οι περισσότερες μεταποιητικές μονάδες βιολογικών προϊόντων ανήκουν στις κατηγορίες ελαιολάδου (544), αρτοποιίας- ζαχαροπλαστικής (217) και οπωροκηπευτικών (297), με το εντυπωσιακό ποσοστό αύξησης 62%.

Η βιολογική γεωργία σε αριθμούς
Το ποσοστό των βιολογικών καλλιεργειών στην Ελλάδα υπολογίζεται στο 4% της συνολικής αξιοποιημένης με καλλιέργειες, αγροτικής έκτασης στη χώρα μας. Συγκρίνοντας το σύνολο των βιολογικών εκτάσεων (καλλιεργήσιμες + βοσκοτόπους) με τις αντίστοιχες εκτάσεις του συνόλου της χώρας, το ποσοστό ανέρχεται περίπου στο 3,15%. Η μέση έκταση των εκμεταλλεύσεων, ανέρχεται σε 65 στρέμματα ανά κλήρο.
Η επιφάνεια που προορίζεται για την εκτροφή των ζώων ανέρχεται στο 46%.
To σύνολο των ελαιώνων που καλλιεργούνται βιολογικά υπολογίζεται περίπου στο 6,6% σε σύγκριση με το σύνολο των συμβατικών ελαιώνων.
Τα αμπέλια υπολογίζονται στο 3,6%, οι καλλιέργειες με δημητριακά στο 3,3% και οι κηπευτικές καλλιέργειες στο 2,9%.
Ο αριθμός των βιολογικών επιχειρήσεων ανέρχεται στο 2,9% του συνόλου των επιχειρήσεων.
Οι οργανισμοί ελέγχου και πιστοποίησης είναι οκτώ. Αναμένεται ο ένατος, ο οποίος βρίσκεται στη διαδικασία αδειοδότησης.
Τα σημεία πώλησης σε όλη την επικράτεια της χώρας, υπολογίζονται σε περισσότερα από 1000, με 480 καταστήματα βιολογικών προϊόντων (210 σε Αττική, 270 στην επαρχία). Τα υπόλοιπα είναι λαϊκές, μανάβικα και υποκαταστήματα αλυσίδων σούπερ μάρκετ.

Παγκόσμια κατάσταση
Σε όλον τον κόσμο ο τζίρος των βιολογικών προϊόντων με στοιχεία του 2006 εκτιμάται στα 38,6 δισεκατομμύρια δολάρια, υπερδιπλάσιος των 18 δισεκατομμυρίων δολαρίων του έτους 2000.
Στην Ευρώπη ο τζίρος εκτιμάται στα 20 δισεκατομμύρια δολάρια.
Στην Ελλάδα ο τζίρος εκτιμάται από 60 εκατομμύρια ευρώ έως 200.000 εκατομμύρια ευρώ. Η απόκλιση οφείλεται στην έλλειψη πρόσφατης τεκμηριωμένης έρευνας.
Η Γερμανία κρατά τα σκήπτρα με 4.600 εκατομμύρια ευρώ, ακολουθούμενη από την Αγγλία με 2.830 εκατομμύρια ευρώ, την Ιταλία με 2.200 εκατομμύρια ευρώ, τη Γαλλία με 1.700 εκατομμύρια ευρώ.

Σημειώνεται ότι σε χώρες με μικρότερες επιδόσεις παραγωγής ή και αντίστοιχες με την Ελλάδα, ο τζίρος ανέρχεται στα
245 εκατομμύρια ευρώ το Βέλγιο,
379 εκατομμύρια ευρώ η Σουηδία,
434 εκατομμύρια ευρώ η Δανία,
460 εκατομμύρια ευρώ η Ολλανδία.

Πηγές: ΜΑΡΕΒΙ Α.Ε., ΥΑΑΤρ, ΕΣΥ, IFOAM, FIBL

ΕΙΠΑΝ ΓΙΑ ΤΟ ΘΕΜΑ
Γιάννης Κερασίδης – έμπορος βιολογικών προϊόντων
«Στη Βόρειο Ελλάδα έχουν κλείσει ήδη κάποια καταστήματα βιολογικών προϊόντων, γιατί δεν μπόρεσαν να αντεπεξέλθουν στο υψηλό κόστος λειτουργίας. Η πλειοψηφία των καταστημάτων διαθέτουν εισαγόμενα βιολογικά προϊόντα κι όχι ελληνικά, με αποτέλεσμα να τα πωλούν και σε υψηλές τιμές. Γενικότερα όμως τα βιολογικά προϊόντα κοστίζουν ακριβά, κι αν δεν υπάρξει αύξηση της ελληνικής παραγωγής οι τιμές θα αργήσουν να πέσουν».

Δημήτρης Παναγιωτόπουλος – οινοπαραγωγός
«Στην περιοχή της Μεσσηνίας αυξήθηκαν τα στρέμματα βιολογικής καλλιέργειας. Το πρόβλημα εντοπίζεται στις μεταποιητικές μονάδες, οι οποίες δεν είναι αρκετές για να βγάλουν στην αγορά μεγάλη γκάμα βιολογικών προϊόντων. Η Ελλάδα δυστυχώς δεν διαθέτει σοβαρές ποσότητες βιολογικών προϊόντων, με αποτέλεσμα να μην μπορεί να το εξάγει. Το μέλλον των βιολογικών προϊόντων είναι ευοίωνο, αλλά χρειάζεται επιπλέον κρατική ενίσχυση στους παραγωγούς για την αύξηση των στρεμμάτων καλλιέργειας».

Γιώργος Γιαλαμπούκης- παραγωγός βιολογικού μελιού
«Η βιολογική γεωργία αυξάνεται με ικανοποιητικούς ρυθμούς, αλλά όχι τόσο όσο να ισοσκελίσει την ύπαρξη των καταστημάτων βιολογικών προϊόντων. Στον τομέα της μελισσο-κομίας τουλάχιστον, δεν υπάρχουν κρατικές ενισχύσεις όσον αφορά στην παραγωγή μελιού με βιολογικούς τρόπους, με αποτέλεσμα να μην υπάρχουν κίνητρα για τους νέους παραγωγούς. Η βιολογική γεωργία στην Ελλάδα είναι ένα νέο κεφάλαιο με πολύ μέλλον, αρκεί να ξεκαθαριστεί το τοπίο, να ενημερωθεί ο κόσμος και να δοθούν κίνητρα σε παραγωγούς, μεταπωλητές και αγοραστές».